| VI wiek |
Początek osadnictwa słowiańskiego na Śląsku. |
| 625-658 |
Prawdopodobna przynależność polityczna plemion śląskich do państwa Samona (pierwszego znanego państwa słowiańskiego) obejmującego Czechy, Morawy i Nizinę Panońską. |
| ok. 845 |
Ukazuje się pierwsze źródło, w którym pojawiają się nazwy plemion śląskich, tzw. Geograf Bawarski wymienia: Ślężan, Dziadoszan, Głupie Głowy (Lupiglaa), Opolan i Golęszyców, inne źródła podają jeszcze Trzebowian i Bobrzan. |
| 875 |
Śląsk najprawdopodobniej podporządkowany Państwu Wielkomorawskiemu, zwłaszcza pod rządami Świętopełka, pozostaje jego częścią do rozpadu Wielkich Moraw w 906 roku. |
| II połowa X wieku |
Na podstawie dokumentu praskiego" z 1086 r. wiadomo, że Czesi sprawują zwierzchnictwo polityczne nad Krakowem i ziemiami śląskimi położonymi nad górną Odrą. |
| 990 |
W wyniku zmagań zbrojnych i akcji dyplomatycznej Książe polski, Mieszko I przejmuje kontrolę nad Śląskiem i Małopolską; fakt ten potwierdza dokument Dagome iudex" z 991 roku. |
| 1002-1018 |
Wojny polsko-niemieckie toczące się m. in. na Śląsku. |
| 1037/38 |
Spustoszenie Śląska w czasie najazdu księcia czeskiego Brzetysława na Polskę, Śląsk przechodzi pod panowanie czeskie. |
| 1050 |
Śląsk ponownie włączony do Polski dzięki interwencji zbrojnej Kazimierza Odnowiciela. |
| 1054 |
Układ w Quedlinburgu: dzięki pośrednictwu cesarza Rzeszy Henryka III dochodzi do ugody polsko-czeskiej w sprawie Śląska. Brzetysław zatrzymał tylko ziemię opawską, lecz władcy polscy muszą płacić Czechom roczny trybut ze Śląska w wysokości 500 funtów srebra i 30 funtów złota (będzie płacony do śmierci Władysława Hermana w 1102 roku, z wyjątkiem okresu rządów Bolesława Śmiałego). |
| 1102-1115 |
Walki polsko-czeskie o Śląsk, Bolesław Krzywousty zaprzestaje płacić trybutu. |
| 1138 |
Zgodnie z testamentem (ustawą sukcesyjną) Bolesława Krzywoustego jego najstarszy syn Władysław II, później nazwany Wygnańcem, zostaje księciem zwierzchnim (inaczej princeps lub senior), jednocześnie otrzymuje Śląsk jako dzielnicę dziedziczną. |
| 1146 |
W efekcie konfliktów między seniorem, a młodszymi przyrodnimi braćmi Władysław II wraz z żoną i synem zostaje wygnany z kraju; Śląsk obejmuje Bolesław Kędzierzawy. |
| 1173 |
Podział Śląska między Bolesława Wysokiego i Mieszka Plątonogiego, będzie to przyczyną wyodrębnienia się księstw: wrocławskiego i raciborsko-opolskiego.
|
| 1202 |
Z dzielnicy ziemi Mieszka Plątonogiego zostaje wyodrębnione księstwo raciborsko-opolskie. |
| 9 IV 1241 |
Bitwa pod Legnicą, przegrana wojsk Henryka II Pobożnego z wojskami Mongołów zapoczątkowuje postępujący rozpad Śląska na coraz drobniejsze księstewka. |
| 17 VIII 1267 |
Kanonizacja św. Jadwigi Śląskiej, patronki pojednania polsko-niemieckiego. |
| 1289 |
Kazimierz II, książę kozielsko-bytomski, jako pierwszy śląski Piast staje się lennikiem króla czeskiego. |
| 1327-1329 |
Król czeski Jan Luksemburski zhołdował wszystkie księstwa śląskie poza świdnickim, jaworskim i ziębickim, zaś księstwo wrocławskie zostało mu zapisane przez Henryka VI Dobrego. |
| 1335 |
Na mocy układu trenczyńskiego król Polski Kazimierz Wielki zrzeka się praw do księstw śląskich na rzecz króla Czech Jana Luksemburskiego oraz ma zapłacić 20 tysięcy kóp groszy praskich w zamian za rezygnację Luksemburczyka z pretensji do korony polskiej. |
| 1348 |
Karol IV Luksemburski po podpisaniu z Królestwem Polskim pokoju w Namysłowie wciela Śląsk do Korony Czeskiej, a królowie czescy zrzekają się praw do korony polskiej. |
| 1368 |
Śmierć Bolka II Świdnickiego; ostatnie suwerenne księstwo piastowskie na Śląsku po śmierci żony Agnieszki w 1392 zostaje przyłączone do Czech. |
| 1425-1434 |
Śląsk w opałach wojny husyckiej (walki religijne wywołane przez czeską sektę religijną uznającą m. in. Pismo Święte jako jedyne źródło objawienia). |
| 1428 |
Wyprawa husytów na Śląsk pod wodzą Prokopa Wielkiego, zdobycie większości feudalnych zamków warownych i obsadzenie ich załogami, większość Śląska pod kontrolą, sprzyjającego husytom Bolka V Opolskiego. |
| 1469 |
W wyniku wojny między Maciejem Korwinem, królem Węgier a królem czeskim, Śląsk na 20 lat zostanie przyłączony do Królestwa Węgierskiego (do śmierci Korwina 1490 r.). |
| 1518 |
Początek reformacji na Śląsku. |
| 1526 |
Po wymarciu Jagiellonów czesko-węgierskich Czechy wraz ze Śląskiem dostają się pod panowanie dynastii Habsburgów, zachowują jednak autonomię i prawo udziału w elekcji królów czeskich. |
| 1561 |
Pierwsza wydana drukiem mapa Śląska autorstwa Marcina Helwiga w Nysie. |
| 1618 |
Rozpoczęcie wojny trzydziestoletniej. |
| 1620 |
W wyniku przegranej bitwy pod Białą Górą podczas wojny trzydziestoletniej Czechy (w tym terytorium Śląska) z niemal niezależnego królestwa stają się zwykłą prowincją monarchii habsburskiej - na Śląsku, po układzie podpisanym w Dreźnie, Habsburgowie potwierdzają jednak przywileje i wolności stanów śląskich. |
| 1626-1648 |
Zmienne koleje wojny, przemarsze wojsk obu wrogich obozów: katolickiego i protestanckiego; przywracanie siłą religii katolickiej; 1632 zajęcie Śląska przez wojska protestanckie, 1633 cesarskie, w 1635 nieudana próba obrony tolerancji religijnej. |
| 1648 |
Pokój westfalski kończy wojnę trzydziestoletnią; na Śląsku poza protestanckimi księstwami dziedzicznymi ostry kurs re-katolizacji; odbieranie kościołów protestantom i utrudnienia prawne i administracyjne. |
| 1683 |
Przemarsz armii Jana III Sobieskiego przez Górny Śląsk na odsiecz Wiednia (min. nabożeństwo za zwycięstwo w sanktuarium w Piekarach Śląskich). |
| 1740 |
Śmierć Karola VI (ostatniego męskiego potomka Habsburgów austriackich) przyczyną wzburzenia wśród państw niemieckich (nie uznanie jego córki, Marii Teresy, na tronie w Wiedniu i jej prawa do tytułu cesarzowej). |
| 1740-1742 |
Na skutek wojny austriacko-pruskiej (zwanej I wojną śląską) 6/7 terytorium Śląska dostaje się pod panowanie pruskie, co zostaje potwierdzone ostatecznie podczas pokoju w Hubertsburgu, kończącego wojnę siedmioletnią (1763 rok). Po stronie austriackiej pozostało jedynie księstwo cieszyńskie, opawskie oraz część karniowskiego i nyskiego, co oznaczało rozbicie jedności terytorialnej Górnego Śląska. |
| 1744-1745 |
II wojna śląska; rozpoczęta przez Austrię w celu odzyskania utraconych ziem. Pobita pod Dobromierzem i Kotliskami przyjęła warunki pokoju drezdeńskiego (1745), potwierdzającego stan wcześniejszy. |
| 1756-1763 |
III wojna śląska częścią wielkich zmagań wojny siedmioletniej"; odejście od sojuszu z Austrią Rosji powoduje, że ostatecznie Prusy utwierdzają swoje panowanie na Śląsku; sprawna administracja pruska, obciążenie dużymi podatkami, równouprawnienie protestantów. |
| 1806-1807 |
Wkroczenie i pobyt na Śląsku wojsk napoleońskich zakończony pokojem w Tylży. |
| 1807 |
Zniesienie poddaństwa osobistego chłopów w państwie pruskim, w tym i na większości Śląska. |
| 1816 |
Podział pruskiej prowincji śląskiej na cztery regencje: wrocławską, legnicką, opolską i dzierżoniowską (zlikwidowana w 1820 roku). |
| 1848-1849 |
Wystąpienia społeczne w okresie Wiosny Ludów". |
| 1851 |
Pozornym efektem Wiosny Ludów" w Prusach zastąpienie monarchii absolutystycznej przez monarchię konstytucyjną. |
| 1863 |
Powstało Towarzystwo Polskich Górnoślązaków. |
| II poł. XIX wieku |
Szybki rozwój zagłębi przemysłowych na Górnym Śląsku, błyskawiczny rozwój Wałbrzycha; silny kurs antypolski. |
| 1914-1918 |
Gospodarka Śląska przestawiona na potrzeby wojenne, polski rekrut w armii niemieckiej. |
| 1918 |
Rozpad monarchii austro-węgierskiej zapoczątkowuje czechosłowacko-polski spór o Śląsk Cieszyński, który ostatecznie rozstrzygnęła 28 VII 1920 roku Rada Ambasadorów wielkich mocarstw na korzyść Czechosłowacji. Śląsk Cieszyński zostaje podzielony: do Polski włączono powiat bielski i część cieszyńskiego po Olzę, większość - czyli tereny zwane później przez Polaków Zaolziem - przypadła Czechosłowacji. |
| 1919 styczeń |
Zajęcie Śląska Cieszyńskiego przez wojska czechosłowackie; rozstrzygnięcie: 44% do Polski, 56% do Czechosłowacji. |
| 1919-1921 |
Na należącym do przegranych Niemiec Górnym Śląsku wybuchają trzy powstania organizowane przez polskich Górnoślązaków (17-24 VIII 1919, 17/18 - 24 VIII 1920, 2/3 V - 25 VI 1921). |
| 15 VII 1920 |
Sejm Ustawodawczy zagwarantował po ewentualnym zwycięskim plebiscycie szeroką autonomię dla Górnego Śląska w granicach Rzeczpospolitej. |
| 20 III 1921 |
Plebiscyt na Górnym Śląsku (poza powiatami: nyskim, grotkowskim, niemodlińskim oraz zachodnią częścią prudnickiego) oraz w dolnośląskim powiecie namysłowskim. Za przynależnością do Polski opowiada się 40,3 proc., zaś do Niemiec 59,4 proc. ludności (za Polską - 674 gminy, za Niemcami - 624). Najwięcej głosów Polacy zdobyli w powiatach: pszczyńskim, rybnickim, tarnogórskim, z kolei Niemcy zdecydowanie zwyciężyli w: kozielskim, kluczborskim, opolskim, raciborskim, oleskim i prudnickim. W wielu, w tym zabrskim i bytomskim, liczba głosów była wyrównana lub nieznacznie przeważały głosy popierające Niemcy. |
| 20 X 1921 |
Rada Ambasadorów zatwierdza decyzję Rady Ligi Narodów o podziale Górnego Śląska. Z obszaru plebiscytowego Niemcy otrzymały 7794 km2 (71 proc. terytorium) z 1116,5 tys. mieszkańców, natomiast Polska - 3214 km2 (29 proc.), gdzie mieszkało 996,5 tys. osób i mieściła się większość górnośląskich kopalń (powiaty: pszczyński, katowicki, rybnicki, Królewska Huta, częściowo powiaty raciborski, tarnogórski i lubliniecki oraz skrawki bytomskiego, zabrskiego i gliwickiego). |
| 15 V 1922 |
W Genewie zostaje podpisana polsko-niemiecka konwencja zapewniająca na 15 lat ochronę mniejszości narodowych na obszarze plebiscytowym oraz zachowanie po obydwu stronach granicy praw nabytych mieszkańców Górnego Śląska. |
| 1925 |
Założenie biskupstwa katowickiego. |
| 1933 |
Władzę w Niemczech przejmują faszyści. |
| 30 IX 1938 |
W krytycznym dla Czechosłowacji momencie (konferencja monachijska) Polska wystosowuje ultimatum, żądając oddania tzw. Zaolzia (powiat czesko-cieszyński, frysztacki oraz część powiatu frydeckiego). Zostaje ono przyjęte. 2 X wojska polskie zajmują czeski Śląsk Cieszyński; zajęcie czeskich Sudetów przez wojska niemieckie i likwidacja Czechosłowacji (marzec 1939). |
| 1 IX 1939 |
Wybuch II wojny światowej. |
| 8 X 1939 |
Województwo śląskie wraz z innymi polskimi ziemiami zachodnimi zostaje wcielone przez Hitlera do III Rzeszy, wchodząc w skład rejencji katowickiej, a potem tworząc prowincję górnośląską; obóz koncentracyjny w Rogoźnicy k/Strzegomia, liczne obozy jenieckie i pracy. |
| styczeń-maj 1945 |
Zajęcie Śląska przez wojska radzieckie I Frontu Ukraińskiego; przejmowanie administracji przez Polaków od radzieckiej administracji wojskowej. |
| VI 1945 |
Polsko-czeski konflikt graniczny o Zaolzie oraz ziemię kłodzką i raciborską, zakończony mediacją ambasadora radzieckiego i utrzymaniem podziału: Śląsk Opolski dla Polski, Zaolzie dla Czechosłowacji. |
| 17 VII - 2 VIII 1945 |
obradujący w Poczdamie przedstawiciele wielkich mocarstw - USA, ZSRR i Wielkiej Brytanii ostatecznie ustalają przebieg zachodniej granicy Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej oraz akceptują wysiedlenie z terenu tzw. Ziem zachodnich ludności niemieckiej. Ostateczne formalnoprawne uznanie nowej granicy odłożono do czasu konferencji pokojowej (która nigdy się nie odbyła). |
| 1945-1949 |
Największa w dziejach Śląska zmiana składu etnicznego; na mocy układu poczdamskiego wysiedlenie ok. 2 mln Niemców o radzieckiej i brytyjskiej strefy okupacyjnej w Niemczech; napływ ludności polskiej z województw centralnych, repatriantów ze Związku Radzieckiego i reemigrantów zarobkowych i wojennych z zachodniej Europy; 20% ludności Śląska (Górnego i Opolskiego) stanowili autochtoni. |
| 1950 |
Układ zgorzelecki z Niemiecką Republiką Demokratyczną (uznanie granic), lata 60-te budowa LGOM-u - największej inwestycji powojennej polski; największa przemiana krajobrazowa, demograficzna i ekonomiczna na Śląsku w XX wieku. |
| 1973 |
Do tego roku historyczny Śląsk mieścił się w granicach Polski w obrębie 4 województw: zielonogórskiego, wrocławskiego, opolskiego i katowickiego; po reformie ziemie śląskie objęte są w całości lub częściowo administracją 12 województw. |
| 1981-1983 |
Stan wojenny i jego konsekwencje; tragedia w kopalni Wujek" w Katowicach. |
