 O stronie
O autorze
Mapa strony
Źródła
Linki
Ogólnie o Śląsku
Śląsk - dziś
Zarys historyczny
Kalendarium
Nazwy geograficzne
Kartografia
Mapy historyczne
Sł. gwary śląskiej
Literatura
Bytom
Chorzów
Gliwice
Mikołów
Pyskowice
Racibórz
Toszek
Zabrze
Inne miasta
Katowice - dziś
Historia Katowic
Dzielnice
Stare
Nowe
Giszowiec
Szansa rozwoju
Warto zobaczyć
Mapa Katowic
Galeria starych zdjęć
Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie strony lub jej
części bez zgody właściciela jest zabronione!
Copyright by
Bartosz Chmura 2004
|
|
|
Słownik gwary śląskiej
A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
P
R
S
Ś
T
U
W
Y
Z
Ź
Ż
|
obecnie w słowniku jest około 900 słów
Litera: A
|
abcybilder - naklejka
achtelka, achtla - butelka wódki, likieru, 1/8 litra
achtlik - 1/8 litra
afa - małpa, małpica
ajmer, ajmro - wiadro
aksle - ramiączka
akuratny - dokładny, pedantyczny
ale zech sie nażar - ale się najadłem
altreich - sosnowiec
ała - skaleczenie, głupek
ała, mosz ała - masz fiola
angryst, angrys - agrest
ankrować - kotwiczyć, zabezpieczyć budynek przed szkodami górniczymi
ancug - ubranie męskie, garnitur
|
|
antónik, antóniczek - św. antoni, figura św. antoniego
antryj - przedpokój
ańbryna - zasmażanka
ańfart - wjazd na podwórze, brama przejazdowa
ańtop, ańtopf - jedno danie, gęsta zupa
apluzyna, apluzina, apfelzina - pomarańcza
aport, aptryt, apryt - ubikacja, ustęp
aszynbecher, aszynbejcher - popielniczka
ausgust, auzgus - zlew
auszwic - oświęcim
auto, autok - samochód
|
: w górę :
|
|
Litera: B
|
baba - kobieta, żona
babeczka, babecka - pieszczotliwie do/o żonie
babówka, babowka - babka drożdżowa
badytuch - ręcznik kąpielowy
bager, bagier - koparka
badki - slipki
baja, idymy na baja - idziemy na wagary
bajs - kawałek
bajlaga - plasterek sera lub wędliny
bajtel - chłopak, dzieciak, synek
bajtlik - portfel
bajzel - nieporządek, bałagan
bala - piłka
bałmońcić - mieszać się, bredzić
bamber - chłop, gospodarz
bana - kolej, pociąg
bandzyjga, bandzejga - piła taśmowa
banhof - dworzec kolejowy
banka - tramwaj
bańtować, bajntować - larmować, hałasować
barbóra - ciężki młot
barón - baran
bas, basisko - brzuch, brzuszysko
beblok - ktoś kto marudzi
bechnóńc - upaść
beczeć - płakać
bele - byle
belóncać sie - mieszać, kiwać się
bery - kawaly, dowcipy
betlować - żebrać, prosić o wsparcie
betlyjka - szopka betlejemska
bezma, bezmała - podobno, ponoć
bezto, beztóż - dlatego
bigel, bigiel - wieszak na ubrania
biglować - prasować
biksa - puszka metalowa
bina - scena
binda - bandaż
binder, bindla - krawat
bistenhalter, biustenhalter - stanik
bizygón - trzpiot, wiercipięta
blachowy, blaszanny - blaszany
blakać - szczekać
blandera - ognisko
|
|
blank - całkiem
blaszok - płaska bańka
blynda - reflektor w samochodzie
blyndować - świecić w oczy
błozna robić z kogo - kpić z kogo
bodej! - niemożliwe!
bojtlik - portmonetka
boliłoczka - jaskry
bolok, bolołk - strup, strupek
borajstwo - biedactwo
boroczek - nieborak, biedactwo
borok - nieborak
borsztajn - krawężnik
bóg: ani za boga - za nic w świecie
bónclok - garnek wypalany z gliny
bóntek - rozporek
brandówa - ognisko
brant, brand - zakażenie, ropna infekcja
brataniec - kuzyn, brat cioteczny
bratruła - piekarnik
brecha - łom
briftasza - portfel na dokumenty
briftryger - listonosz
brówek - prosiak, wieprzek
bruch - przepuklina
brus - kamień do ostrzenia noży i narzędzi
bryle, brele - okulary
buc - ktoś kto jest marudny
buda - kram odpustowy
butel - hałas
butlować - hałasować
byamter, beamter - urzędnik
być ap, (ł)ostać ap - być wykończonym
być do kupy - być razem
być kómuś niy w nos - być nie po czejejś myśli
być niysama - spodziewac się dziecka
bydle, bydly - wołowina
byfyj, bifij - kredens kuchenny
byrka, brzizka, brzózka - brzoza, brzózka
byrkać sie - buntować się
byglajter - pomocnik w pracy
byrna, berna - żarówka
byzuch - odwiedziny, wizyta
|
: w górę :
|
|
Litera: C
|
canpasta - pasta do zębów
cechować - znaczyć
cechownia - duże pomieszczenie w kopalni (sala), gdzie odbywały się zebrania, narady, również msze święte z okazji barbórki
cegłówka - cegła
cera, cora - córka
cesta - droga, ulica
cetnor, cetnorł - 50 kg
chabić - zagarnąć, przywłaszczyć
chachar - łobuz, urwis, chiligan
chamster - chomik
charboł - stary, zniszczony but
charlok, cherlok - ten, kto kaszle
chasiok - śmietnik
chlastać - bić, uderzać lub jeść łapczywie
chop, chłop - mąż
chowcie sie - forma pożegnania
chrobok, chrobołk, robok - robak, owad
chrostok - ropucha
chuderloczek, chucherko - ktoś godny politowania
chto? - kto?
chwańć, chwant - strzęp lub łobuz
chybło - zabrakło
chycić się - zapalić się lub przepalić się
ciaciany - ładny, miły
ciapaczka - plucha
ciaplyta, ciapraka - błoto
ciela - cielę, cieląta
cigarety - papierosy
cimpel - wróbel
|
|
ciorać sie - brudzić się (w błocie)
ciotka - ciocia
ciupać - rąbać (np. drzewo)
cliwość - tęsknota
coby - żeby, aby
colsztok - metr składany
cufal - traf, przypadek, zbieg okoliczności
cug - pociąg
cukerki - cukierki
cumel, cumelek - cmoczek
cwek - pinezka
cyckać - ssać
cycenhalter - biustonosz, stanik
cygana - kłamczucha
cyganić - kłamać, oszukiwać
cygar, cigar - cygaro
cygareta, cigareta - papieros
cynglić - dzwonić
cyszka - poszwa
czakać - czekać
czamu, czymu - dlaczego, czemu
czechmón, czechman - zły człowiek, diabeł, czart
czelodka, czelołdka, czeludka - grupa znajomych przyjaciół lub dzieci
czempieć, czympieć - kucać
czeski, ceski - drobny pieniądz, 10 gr
cześnia - czereśnia
czopkorz, czołpkorz, czopnik, czołpnik - ten kto szyje czapki
czorny, corny - czarny lub brudny
czuch - węchczuchnóńć - cuchnąć, śmierdzieć
czorny - brudny
czynsty, czynsto - często, częsty
|
: w górę :
|
|
Litera: Ć
|
ćma - ciemno, ciemności, zmierzch, zmrok
ćmawy - przyciemniony
ćmok - niedorajda, ciamajda
|
|
ćwiercina - 1/4 całości
ćwiertka - ćwiertka, 1/4 czegoś
ćwikła, ćwikla - buraki pastewne i czerwone
|
: w górę :
|
|
Litera: D
|
dać kómu pokój - pozostawić kogoś w spokoju
dar, darek - podarunek
darymnie - niepotrzebie
dekiel, dekel, dechlik - przykrywka
dicht - szczelnie dokładnie
dichtung - uszczelnienie, uszczelka
dings, dinks - narzędzie, urządzenie
dinta - atrament
do kupy - razem, wspólnie
dociepać - dorzucić
dorada - porada
doskubek - zakończenie skubania pierza połączone z poczęstunkiem
dostać blóba - zastać uderzozym przez kogoś
dostać gości - mieć gości
dować, dałwać - dawać
drach - latawiec lub łobuz
dran - kolej na kogoś, na coś
drap, drab, drabko, drapa - szybko
dreszka, drela - siewnik
drobnioki - drobne pieniądze lub drobne ziemniaki
drogsze - droższy
druk - siła, moc
druknepfy, druknopfy - zatrzaski
|
|
drzik - narwaniec, urwis
drzizga - drzaga
dubać, dłubać - robić coś
dugać - szturchać, potrącać
dudlać - pić
dupek - walet w kartach
durch, durś - ciągle, stale
dusic sie - kaszleć
dwiesta, dwasta> - dwieście
dych - oddech
dycki, dycky - stale, zawsze
dyć, dy - przecież
dymfer - duży garnek, baniak
dynga (dęga) - tęcza
dynko - pokrywa, przykrywka
dzbónek - dzbanek
dziady - jeżyny
działać - robić masło
dziczyć sie - dziczeć, być dziwakiem
dziołcha - dziewczyna
dziołszka - zdrobnienie od dziołcha
dziwać się, dziwować sie - dziwić się
dziynnie - codziennie
dziywa - dorastająca panna (już nie dziecko)
dźwiyrka - małe drzwi
dźwiyrze, dźwyrze, dźwyrza - drzwi
|
: w górę :
|
|
Litera: E
|
echt - wyraźnie, wyraziście
elefan - słoń
elegancki - dobry, smaczny, ciekawy
elektryka - światło elektryczne
|
|
eliby, jeliby - gdyby, jeśliby
epny - ogromny
erb, erby - spadek po kimś
eszcze - jeszcze
|
: w górę :
|
|
Litera: F
|
fach - zawód lub pułka
fajer - święto, uroczystość
fajerka - przyjęcie, uczta
fajla - pilnik do metalu
fajrant - koniec dnia roboczego
fakla - pochodnia
familok - dawniej dom wielorodzinny
fana - flaga, sztandar, chrągiew
fanzolić - mówić bez sensu
fara - probostwo, plebania
farbiczkowy - kolor chabrowy
farorz, farołz - proboszcz
fas! - bierz! ugryź! (do psa)
fater - ojciec
fazan - bażant
fecht - żebranina
fedra - sprężyna
fedrować - wydobywać (kopać) węgiel
feler - wada
feryje - wakacje, ferie
fet - tłuszcz, smalec
fifrać - brudzić
fijołki - bratki lub fiołki
flaszynpucer - szczotka do mycia butelek
flek - plama
flyja - niechlujna kobieta
fojercojg - zapalniczka
|
|
fojerman, fojermón - strażak
fojerwera - straż pożarna
folować - ładować
forant - zapasy
forchang, forhang - zasłona w oknie lub w drzwiach
forsiany - zamażony
fortuch, fortuszek - fartuch
fóns, fónsiska - wąs, wąsy
frechowny - bezczelny
frelka, frela - dziewczyna, panna
fróp, frup, fruplik - korek
fto - kto
fuczeć - dyszeć
fulać - pleść głupstwa
fuła, fafuła - gęsta potrawa sporządzona z kaszy, podawana trzodzie chlewnej
funt - 0,5 kg
furgać - fruwać, latać w powietrzu
fusekla, fesekle - skarpetka, skarpety
futer - karma, pokarm dla zwierząt
fuzbal - piłka nożna (gra), piłka do futbola
fyrlać - mieszać
fyrtać - kręcić się
fyrtok - wiatrak lub maszyna do kopania kartofli
|
: w górę :
|
|
Litera: G
|
gadzina - zwierzęta domowe, drób
galasie - kalosze
galert,galet - galeretka mięsna
galan - narzeczony
galanty - dobry, świetny, przydatny
galotki - spodeńki
galotki - krótkie spodenki
gamba - twarz, gęba
gambować - pyskwać
gansty, gynsty - gęsty
gańba - wstyd, hańba
gańbić się - wstydzić się
gardinsztanga - karnisz
gdowa, gdowiec - wdowa, wdowiec
geltag - wypłata pensji w pracy
gepek - bagażnik
gąszczy - gęstwina
geburstag - urodziny
geldtaszka - portmonetka
gelynder - poręcz
gerglas - rurka fermentacyjna
gerować - fermentować
geszynk - podarunek, prezent
gibki - szybki
gibzdeka - sufit
giczoł - kość
gilgacki - łaskotki
giglać - łaskotać
giskana - polewaczka
gitra - kraty
glaca - łysina
glacok - ktoś łysy
glajzy - szyny
glancować - pucować
|
|
glaska - szklanka
glizda - glista
gluty - śpiki z nosa
gładki - śliski
głosić, głojsić - ogłaszać
gniady - ogorzały, opalony
gnojek, gnojołk - gnojownik
gnyk - kark
gorol, gorolka, gorole - nie-ślązak
gorzoła, gorzałka - wódka
gospodarka - gospodarstwo
gościna - odwiedziny
gowiednik - zwierzę
góndla - karuzela
góry - dawniej kopalnie
grabka - grabarz
gracki - narzędzie ogrodnicze
grincojg - zielenina, jarzyny
grof - dawniej hrabia
grónt - osad na dnie, fusy z kaw7
gruba - kopalnia
grubelok - człowiek ordynarny
gruchać - trzaskać
gruchnóńć - upaść
gryf, grif - uchwyt
gulik - studzienka ściekowa
gumin - guma
guminiok - wóż na gomowych kołach
gupek, głupek - głupiec
gus - żeliwo
gyzyk - kamyk
gybis, gibis - sztuczna szczęka
gymnał - dokładnie, tak samo, całkiem, zupełnie
gzuć - szybko biec lub szybko jechać
|
: w górę :
|
|
Litera: H
|
habić - przywłaszczać, zagarniać
hacka - duża chusta wełniana, służąca dawniej do noszenia dzieci
haja - kłótnia, awantura
hajcer - pałacz w kotłowni
hajer - górnik strzałowy
hajok - człowiek lubiący się bić
hakać - kopać
halać - głaskać, pieścić
halba - 0.5 l wódki
hamster - chomik
hangrys - agrest
hanys - określenie ślązaków przez osoby spoza śląska
hanyski - czerwone porzeczki
harastać - niszczyć
harusić - szczekać
hasie - popiół, żwir, rupiecie
hasiok - śmietnik
hauskyjza - ser domowy
hawerfloki - płatki owsiane
hawiernia - kopalnia
hawiyrz - górnik
|
|
haziel - ubikacja
hazok - zając
hedwob - jedwab
haft - zeszyt
heklować - szydełkować
heksa - złośliwa kobieta>
herc - kier (kolor w kartach)
harcówka - łopata górnicza w kształcie serca
hercszlag - zawał serca
hledać - szukać
hned - wned
hok - hak
hoker - taboret
holcbajn - drewniana noga, proteza
holcok - but o drewnianej podeszwie
holcplac - plac drzewny
holofić - skomlić
hołda - hałda
hołdziorz - człowiek zbierający węgiel na hałdzie
hyc - upał, skwar
hymda - koszula
|
: w górę :
|
|
Litera: I
|
ibercyjer - dawniej część stroju męskiego, palto
ikro - mięsień podudzia
inkołst - dawniej atrament
ino, yno - tylko
inkszy, inszy - inny
ipi; moieć ipi - mieć bzika
|
|
ipiszula - szkoła specjalna
ipta - głupek
isto - naprawdę, po prawdszie
italiok, italok, italoiki, italoki - włach, włosi
izbetny - pies pokojowy
iże, iż - że
|
: w górę :
|
|
Litera: J
|
ja - tak
jadzić - truć
jakla - bluza
jakobinka - gatunek twardych gruszek
japa - gęba
jaśla - drabinka do zakładania siana koniom
jedla - jodła
jednaka - jednakowo, równo
jegła - igła
|
|
jeliby - gdyby, jeśliby
jeruna - do pioruna, o boże, niedowiary
joch - około ół lub ćwierć hektara
jodło - pokarm, jedzenie, posiłek
juła, je - okrzyk wyrażający zachwyt, oznaka podziwu
jupa - kurtka
jyndyk - indyk
jyno, jyny - tylko
jysny - człowiek, który dużo je
|
: w górę :
|
|
Litera: K
|
kabociorz - zaprzaniec
kabza - kieszeń
kachlok - piec kaflowy
kaczyca - kaczka
kaj? - gdzie?
kajsi jest? - gdzie jesteś?
kajsik - gdzieś
kajtam - gdzie tam
kalfas - naczynie murarskie
kalymba - krowa
kamela - wielbłąd
kamrat - kolega
kandy - którędy
kanta - szlaczek na ścianie
kantina - kantyna
kańsik, kańsikej - gdzieś
kapelka - beret
kapsa - kieszeń
kapuca - kaptur
kara - taczka
karlus - kawaler, młody człowiek
karminadel - kotlet mielony
kartofelmyl - mąka ziemniaczana
kartofelsalat - sałatka jarzynowa z ziemniakami
kastla - skrzynia
kastrol - żeliwny garnek
kasztón - kasztan
keby - gdyby
kedy - kiedy
kelnia - chochla
kery - który
kidać - kapać
kieciok - karuzela łańcuchowa>
kiela - ile, wiele
kielanoście - kilkanaście
kiery - który
kieta - łańcuch
kinderbet - łóżeczko dla dziecka
kipi - niedopałek
kis - żwir, kamyki
kista - kiść wynogron
kinol - nos
klachać - plotkować
klang - brzmienie, dźwięk
klapsznita - kanapka, kromka chleba
klara - słońce
klawiyr - pianino
klekotka - plotkarka
klin - kolana
klipa - ciamajda
kloper - trzepaczka
kluk - chłopiec
kluka - uchwyt przy kołowrotku u studni
klupać - stykać
klycić - plotkować
klyma - ścisk mechaniczny
klyta, klyty - gaduła
kłak - brukiew lub rzepa
kłobuk, kłobuch - kapelusz
|
|
kłoski - kłosy
kminić - okłamywać, oszukiwać
knap - ciasno, ciasny
knapszaft - kasa chorych
knif - uchwyt
knips - aparat fotograficzny
knola - duży węzeł
kobel - kostka do gry
kobuch - jastrząb
kobylitka - koziołek
kobzol - niemniak
kociczka - katka
kofer - walizka
kokoci galoty - irysy
kokotek - kogucik
kole - obok, koło
kolóna - grupa robocza
kolybać - kołysać
kolyba - kalebka
koło - rower
kołocz - ciastko drożdżowe
kopcić - palić tytoń
kapidół - grabarz
kopla - łąka dla bydła
kopruch - komar
kormik - wieprz, tucznik
kosmać - mierzwić włosy
kosok - sierp
kómora - komora
kracpuc - rodzaj tynku
krojcok - pół ślązak-pół gorol
krojcować - krzyżować
kroka - kropla
krosta - przyszcz, wysypka
króbka - pudełko tekturowe
króm - bałagan, nieporządek
krómflek - obcas
krómka - piętka chleba
krupy - kasza
kruszka - okruszyna
kryka - kula
kryklok - żartobliwie o ołówku
krze - krzaki
krzest - chrzest
krzidło - skrzydło
krziże - kręgosłup
krzón - chrzan
kucać, kuckać - kaszleć
kudły - włosy
kulok - okrągły klocek drewniany
kumrat - kolega, przyjaciel
kupny - kupiony
kurzić - palić papierosy
kust - wyżywienie
kwartyr - mieszkanie, kwatera
kwolić - chwalić
kyjza - ser
kyjzblat - brukowiec
kympa - kępa, góra lub pagórek
kyndy - gdzie, dokąd, którędy
kyns - kawałek czegoś
|
: w górę :
|
|
Litera: L
|
labiydzić - narzekać
lacie - pantofle domowe
laga - gruby kij
lak - cerata
lanzok - gruźlica
larmo - hałas, krzyki
larwa - maska
laubzyga - cienka piłka do wycinania
laufrować - biegać
leber - leń
lebo - albo, lub
lechki - lekki, łatwy
|
|
legitka - legitymacja
lejty - lanie
lelyń - jeleń
leśny - leśniczy
lichy - słaby,mizerny
ligysztul - leżak
lipynsztift - szminka
lisica - lis
lojfer - dywan, chodnik
luf - powietrze
lynga - bułka francuska
lyskowe - orzechy laskowe
|
: w górę :
|
|
Litera: Ł
|
łebóń - mały chłopak
łeżka - łyżka
łobile - zboże
łoblykać sie - ubierać się
łobuć sie - założyć buty
łofifrać sie - wybrudzić się
łogier - ogier
|
|
łogiyń - ogień
łojczyzna - ojczyzna
łopić sie - upić się
łopraty - lejce
łordeka - sufit
łoszydzić - oszukać
łucek - szczypiorek
|
: w górę :
|
|
Litera: M
|
macha - mina, grymas
macher - fachowiec
magiwyrfel - kostka magi
magla - magiel
majluft - majówka
makówki - potrawa wigilijna sporządzana z bułek, maku, słodzonego mleka i bakalii
malckawa - kawa zbożowa
malyrz - malarz
mamlać - jeść niemrawo
marmelada - marmolada
masara - duża mucha
masmyjter - miara krawiecka, metr
masny - tłusta potrawa
|
|
matlać - plątać
mesing - mosiądz
miećruła - być flegmatycznym, powolnym
miglanc - człowiek sprytny
mitak - druga zmiana w pracy
mlyty - mielony
mółt - beżowy
muclik - cielak
muki - fochy
mus - konieczność
mustro, muster - wykrój
muterka - zdrobniale o matce
mulok - kij
myszaty - szary kolor
|
: w górę :
|
|
Litera: N
|
na bezrok - w przyszłym roku
na ibrich - na zapas,wszelki wypadek
na pómp - na kredut, bez zapłaty
nabrusić - naostrzyć
nale - no ale,lecz
namówiny - zaręczyny
naszpicować - naostrzyć np. ołówek
|
|
nartón - soda oczyszczona
nec - siatka
neger - murzyn
nelki - goździki
nikaj - nigdzie
nocka - nocna zmiana w pracy
nóta - malodia
|
: w górę :
|
|
Litera: O
|
ober - kelner
oberhymda - koszula
obile - zboże
obiod - obiad
oblyk - strój
ojla - sowa
oklachać - oplotkować
oklany - bezczelny
|
|
okorek - odcięty brzeg ciasta
oma, óma - babcia
opa - dziadek
opaterny - ostrożny
opołka - kobiałka
ostać - zostać
osucie - pasza, śruta
oszkliwiec - kłamczuch
|
: w górę :
|
|
Litera: P
|
packać - jeść niechlujnie
pakslik - mała paczka
panpóń - bogaty chłop
pana - dziura w kole, dętce
pancer - czołg
papagaj - papuga
papać - jaść
paple - policzki
paplok - plotkarz
paryzol - parasol
pecynek - bochenek
petrónek - nafta
petrónelka - ampa naftowa
piechty - pieszo
pierdoła - gaduła
pila - tabletka, pigułka
pilować - śpieszyć się
piła - tartak
pinkle - bagaż
pincia - grzywka
pióntka - 50 groszy
piska - kreska
pistółla - pistolet
pitać - uciekać
pitlok - tępy nóż
pizło - zegar wybił godzinę
placek - placek z tartych ziemniaków
plómpa - pompa
płachta - prześcieradło
płat - wypłata
po bosoku - na bosaka
pocukrować - posłodzić
pod brylami - w okularach
podciepować - rzucac kwiatki na boże ciało
|
|
podnostki - resztki jedzenia
pofarbić - zafarbować
poganiać - popędzać konie
pojzim - jesień
pokrojcować - pokrzyżować
pokrojcowany - pół -ślązak, pół-gorol
policaj - policjant
polstry - poduszki
pomywać - zmywać naczynia
porachować - policzyć
posza - astwisko
powóniać - powąchać
prask - trzask
prastarek - pradziadek
prastarka - prababcia
prawić - mówić, opowiadać
prochy - nawóz sztuczny
prowda, prołwda - prawda
próntek - pręcik, gałązka
prykol - niewygodne łóżko
przedej - sprzedaż
przeliberować - przetrwonić
przykopa - rów
puc - tynk
pucować - czyścić
pudercukier - cukier puder
puding - budyń
pukać sie - jąkać się
pukel, pukiel - garb lub plecy
pukeltasza, pukieltasza - tornister
pukiet - bukiet
pulty - gołębie
pusz - pióropusz
pyndala - pedał,pedały
pyndalować - pedałować
|
: w górę :
|
|
Litera: R
|
rabsik - chłopak rozrabiaka
rachować - liczyć
radlić - kopać
rajza - podróż
rand - brzeg czegoś
raps - rzepak
reż - żyto
|
|
roler - chulajnoga
rolki - wrotki
róma - rama okna
rułka - rurka
rzyka - rzeka
rzykać - modlić się
rzyps - drabina
|
: w górę :
|
|
Litera: S
|
sagi - nagi
siarka - zapałka
siemieniaty - pstry
siltówka - czapka z daszkiem
siodlorz - rymarz
sipa - szufla
siń - korytarz
skalić - sprzedać
skarbnik - duch kopalni
skrajik - piętka chleba
słaby - chory
słóńce - słońce
smary - lanie
spandlik - szpilka, agrafka
spłocka - spłata z majątku
spodnioki - kalesony
spolić - przypalić
stacyje - droga krzyżowa
stanga - wstęga, szarfa
stolica - dawniej ława
stoplać - zamoczyć
stow - staw
stryk - stryj
strzoda - dawniej środa
suć - sypać
swada - kłótnia
synek - chłopiec
syr - biały ser
|
|
szac - narzeczony
szaket - marynarka
szalter - wyłącznik światła
szałociorz - hodowca warzyw
szastać - płukać pranie
szaty - sukienka
szczuka - szczupak
szewiec - szewc
szfigerfater - teść
szfigermuter - teściowa
szif - okręt
szkworc - szpak
szlag - uderzenie
szlajer - welon
szleper - górnik ładowacz
szłapa - łapka
szpajza - krem
szpek - słonina
szpil - mecz sportowy
szpilcojg - zabawka
szpilplac - plac zabaw
szpinat - szpinak
sztelóng - pozycja
sztyry - cztery
sztwiertka - ćwiartka
szuminy - piana
szwam - gąbka
szwarnie - dobrze, ładnie
|
: w górę :
|
|
Litera: Ś
|
ściorać sie - ubrudzić się
ściyrnie - ściernisko
śkloki - andrynki
śklónka - szklanka
śleper - górnik ładowacz
ślimtok - człowiek płaczliwy
ślónski - śląski
ślubny, ślubno - małżonek, małżonka
|
|
ślywki - zlewki
śniady - opalony
śniegotki - przewiśniegi
śnik - sen
śpikol - smarkacz
śrank - szafa
świetlić - farbować
świyczka - świeczka
|
: w górę :
|
|
Litera: T
|
tablet - taca
tajl - cześć
tajlować - dzielić
tańcować - tańczyć
tapiok - gwóźdź
tej - herbata
tepich - dywan
tera - smoła
titać - trąbić
|
|
tolszera - dawniej lokówka nagrzewana w piecu
trociniok - żelazny piec
tulpa - tulipan
tunki - tenisówki
tutać - pić coś
tyglik - mała patelnia,rondelek
tyjater - teatr
tytka - torebka papierowa
|
: w górę :
|
|
Litera: U
|
uciecha - radość, wesołość
ucylować - trafić
ujek - wujek
ujno - ciotka
ukroć - ukroić
umieć - potrafić, móc
|
|
utoplać - zmoczyć
utrzić - wytrzeć
utyrmanić - stracić
uwalit - renta
użreć - ukąsić
użyrać sie - kłopotać się
|
: w górę :
|
|
Litera: W
|
wacha - warta, straż
wachować - pilnować
wafla - wafel, andrut
wajco - jajko
walkownia - magiel
wander - wędrówka
wangiel - węgiel
wartki - szybki
waryjot - wariat
warzić - gotować
waserwoga - poziomica
waszkorb - kosz na bieliznę
waszpek - miednica
wczas - wcześnie
werk - mechanizm
werksztela - warsztat
|
|
westa - kamizelka
widno - jasno
wieczerzać - jeść kolację
wlepić - uderzyć
wojok - żołnierz
wolać sie - turlać się
wónż - wąż
wychód - wyjście
wydarzóny - udany
wyndzónka - wędzonka
wynzołek - węzeł
wyradlić - wykopać
wyrejmować - usunąć popiół z pieca
wyrywać - uciekać szybko
wywiórka - wiewiórka
wyzdrzić - wyjrzeć
|
: w górę :
|
|
Litera: Y
|
yjzel - osioł
yno - tylko
ywyntułalnie - ewentualnie
: w górę :
|
|
Litera: Z
|
zajm - zanim
zaklupać - zapukać
zakłodka - zakładka
zalc-zojra - kwas solny
zalycki - modlitwa
zamt - aksamit, plusz
zandale - sandały
zasuć - zasypiać
zaszoł - zaszedł
zbulić - zburzyć
zbyty - dziury, wertepy
zdrzadło - źródło
|
|
zdrzodełko - lusterko
zec-aj - jajko sadzone
zelter - woda sodowa
zelazo - żelazo
zoft - sok
zojla - betonowy, okrągły słup ogłoszeniowy
zoki - skarpety
zol - podłoże
zole - podeszwy
zółza - sos
zymbok - dentysta
|
: w górę :
|
|
Litera: Ź
|
źgol - człowiek opieszały
źrały - dojrzały
źrzadełko - lusterko
: w górę :
|
|
Litera: Ż
|
żbel - szczebel w drabinie
żbónek - dzbanek
żelozko - żelazko
żgać - tłuc kartole
żniwować - kosić zboże
żodyn - nikt, żaden
żol - żal
|
|
żreć - jeść
życzać - pożyczać
żymła - bułka
żyrok - żarłok
żyto - pszenica
żywotek - gorset w cieszyńskim stroju kobiecym
|
| : w górę :
|
Opracowane na podstawie:
"Mały Słownik Gwary Górnego Śląska" -
Bożena Cząstka-Szymon, Jerzy Ludwig, Helena Synowiec
|
|