Kolonia Giszowiec założona została w 1907 roku, jako pierwsze urzeczywistnienie angielskiego typu miasta -ogrodu w Europie Środkowej. Położona została około 6 km od centrum Katowic, wewnątrz lasu murcowskiego, który stanowił "odgrodzenie" od innych zabudowań. Początkowo osiedle budowane było z myślą o robotnikach i urzędnikach prężnie rozbudowujących się zakładów niemieckiego koncernu Georg von Giesches Erben (spadkobiercy Jerzego Giesche) w Roździeniu, Szopienicach i Janowie. W 1899 roku koncern nabył od hrabiego Tiele-Wincklera obszar dworski Gieschewald. W latach 1907-1910 w rejonie dzisiejszych ulic Pszczyńskiej i Mysłowickiej dyrekcja firmy zleciła wybudowanie pierwszych zabudowań. Stanowiły je dwurodzinne domki dla górników (800 mieszkań o metrażu od 52 do 72 m2) oraz większe (do 104 m2) i o wyższym standardzie mieszkania w jedno- lub kilku- rodzinnych domkach przeznaczonych dla kadry technicznej, urzędników i lekarza. Do każdego mieszkania należał też budynek gospodarczy i ogród (od 1100 do 2800 m2). Kolonia powstała w 200 lecie założenia firmy Giesche z inicjatywy generalnego dyrektora Antoniego Uthemanna, który osobiście nadzorował i kontrolował powstanie osiedla oraz jego funkcjonowanie. Projekt wykonało biuro braci Jerzego i Emila Zillamann z Charlottnburga koło Berlina. Po zasiedleniu Giszowca życie rodzin górniczych i urzędniczych biegło według regulaminu osiedla, który określał zadania i sposoby zachowania mieszkańców. Dotyczyły one m. in. Uprawy ogródka oraz rodzaju towarów sprzedawanych w oberży i na placu targowym. Charakter osiedla podkreślały kryte gontem lub czerwoną dachówką dachy oraz intymny kontakt z przyrodą. Woda pitna doprowadzana była do studni ulicznych, wspólnej łaźni i pralni. Klozety usytuowane były w obrębie ogrodu. Natomiast szamba przydomowe oczyszczane były systematycznie. W centrum osiedla znajdował się plac targowy (dzisiejszy plac Pod Lipami), wokół którego zlokalizowano: szkołę, sklepy, pocztę, gospodę, park, administrację osiedla, nadleśnictwo (dzisiejsze przedszkole), łźnię, pralnię i domy noclegowe dla 300 nieżonatych górników. Wokół biegła obwodnica w kształcie podkowy, od której promieniście odchodziły uliczki wewnętrzne osady. W osiedlowym parku, mieściła się gospoda, a w niej sala teatralna, a obok muszla koncertowa, w której organizowano różne występy. Pierwotna nazwa osiedla brzmiała Gieschewald, a dopiero później po przyłączeniu części Górnego Śląska do nowopowstałej Polski nazwę spolszczono na Giszowiec. Koszt budowy osiedla szacowany był na około 5 mln marek. W roku 1914 uruchomiono kolejkę wąskotorową, zwaną żartobliwie "Balkan Express", łączącą Gieschewald z pobliskim Janowem oraz Nikiszowcem. Owa nazwa wywodzi się z czasów, gdy cesarz niemiecki, Wilhelm budował linię kolejową z Berlina na Bałkany, o której było głośno w prasie. Balkanem dojeżdżali górnicy, do kopalni "Giesche" (dziś Wieczorek) w Janowie oraz ich rodziny po zakupy lub dzieci do szkoły. Miniaturowa kolejka zabierała do czterech wagoników jednorazowo kilkudziesięciu pasażerów. W krajobrazie nowoczesnego przemysłu Katowic, był to sympatyczny akcent dawnej techniki i obyczaju. W czasie powstań śląskich mieszkańcy Giszowca wzięli czynny udział w walkach przeciw Niemcom. 20 Sierpnia 1919 roku powstańcy z kolonii powstrzymali atak niemiecki na Mysłowice, dzięki czemu mogli opanować południową część miasta, umożliwiając tym samym wycofanie oddziałów powstańczych na teren państwa polskiego. W czasie drugiego powstania śląskiego, 20 sierpnia 1920, powstańcy opanowali Giszowiec i utrzymali go do końca powstania. W okresie trzeciego, a zarazem ostatniego zrywu ludności śląskiej członkowie POW z Giszowca walczyli pod Górą Św., Anny w składzie katowickiego pułku Rudolfa Niemczyka. Podczas plebiscytu na Górnym Śląsku w 1921 roku, aż 72% głosujących w koloniach Giszowiec i Nikiszowiec opowiedziało się za Polską. W latach 1924-1951 Giszowiec wchodził w skład gminy Janów, a później do 1960 roku należał do powiatu miejskiego Szopienic. Natomiast od roku 1960 zarówno Giszowiec jak i Szopienice zostały dzielnicami Katowic. W roku 1964 wydobycie węgla rozpoczęła nowa kopalnia "Saszic", którą zlokalizowano w pobliżu osiedla. Aby zapewnić mieszkania dla coraz większej liczby górników, w 1969 roku zapadła decyzja o wyburzeniu unikatowej w skali eutopejskiej części Giszowca i postawieniu na jego miejscu nowoczesnego osiedla, złożonego z 10-piętrowych bloków. Prace wyburzeniowe przerwano po decyzjach konserwatora zabytków z lat 1978 i 1987 o wpisaniu układu urbanistyczno-przestrzennego Giszowca do rejestru zabytków województwa katowickiego. Niestety uchroniło to przed zniszczeniem zaledwie jedną trzecią pierwotnej ilości budynków. W roku 1948 został utworzony pierwszy na Giszowcu kościół pod opieką Św. Stanisława Kostki, dopiero później powstał drugi pod wezwaniem Św. Barbary, patronki górników i śląska. Zarówno w osiedlu, jak i w pobliskim lesie Janina znajduje się wiele pomników przyrody (w tym 29 buków zwyczajnych i 2 dęby szypułkowe) oraz roślin pod ochroną. Jedną z większych zabytków, obok starych domków jest wieża ciśnień. W 1979 roku komunistyczne władze zastąpiły dotychczasową nazwę na "osiedle Stanisława Staszica", lecz 11 lat później Rada Miejska przywróciła dawną nazwę: Giszowiec. Obecnie Giszowiec dzieli się na dwie części: stary i nowy. Mieszka w nim niespełna 20 tys. mieszkańców.

Giesche spółka akcyjna w Katowicach - największe i najstarsze w międzywojennej Polsce przedsiębiorstwo cynkowe. Założone w 1704 roku przez Georga von Gieschego na Górnym Śląsku. W okresie międzywojennym skupiało około 40% krajowej produkcji cynku oraz 10% górnośląskiej produkcji węgla kamiennego, największą fabryką Spółki były zakłady cynkowe.

Jerzy Giesche - wrocławski mieszczanin-kupiec, który handlował m. in. "Galmanem spod Bobrka." W uznaniu zasług został przez cesarza Karola VI w 1712 roku podniesiony do stanu rycerskiego. Jego rodzina pochodziła z Polski z Sandomierskiego, gdzie uchodziła za szlachtę i sprawowała różne urzędy. Po 200 latach w skład majątku Towarzystwa Górniczego "Spadkobiercy Jerzego Giesche" wchodziły: kopalnie węgla, rudy, prażalnie rudy, fabryki kwasu siarkowego, huty cynku, ołowiu i srebra, walcownie, majątki ziemskie oraz lasy.

W Giszowcu mieszkał i tworzył jeden z interesujących malarzy, związanych z grupą działającą przy Domu Kultury Kopalni "Wieczorek". Był nim górnik kopalny Ewald Gawlik (1919-1989). Malował on ekspresyjne pejzaże z Janowa, Nikiszowca, Giszowca i centrum Katowic. Urodził się w sąsiednim Nikiszowcu. Jego obrazy zobaczyć można w Muzeum Śląskim i Muzeum Historii Katowic oraz Izbie Śląskiej w Giszowcu.