| ||||
|
strona przygotowana specjalnie na konkurs CKU w Bytomiu o najstarszych miastach Górnego Śląska
|
||||
|
Wszelkie prawa zastrzeżone. Kopiowanie strony lub jej
części bez zgody właściciela jest zabronione! Copyright by Bartosz Chmura 2004 |
Inne miasta
W tym miejscu znajduje się spis wszelkich innych starych miast obecnych na Górnym Śląsku, którym
nie poświęciłem osobnego miejsca. Bądą to jedynie krótkie wiadomości encyklopedyczne, mające
jedynie zobrazować, które miasta są najstarsze. Pragnę zauważyć że miasta Oświęcim i Siewierz niekiedy
nie są zaliczane do ziemi śląskiej, a niekiedy są. Zależy to od podejścia. Jeżeli spojrzymy na historyczną
mapę podziałów Śląska to zobaczymy że nie należą one do tej ziemi (niektóre mapy je zaliczają!).
Jeżeli jednak uznamy że Śląsk to tereny, opanowane przez śląskie księstwa to wtedy należy i Siewierz i Oświęcim
włączyć do Śląska. Mimo tych niedomówien uwzględniłem te miasta. Cieszyn Stary gród słowiański, istniejący co najmniej od VIII wieku. Prawa miejskie nabył w 1364. Po śmierci Bolesława Krzywoustego znalazł się w dzielnicy śląskiej i już w XIII w. stał się lennem królów czeskich. W latach 1290-1653 stolica księstwa piastowskiego. W XVI w. rozwinął się jako w ważne centrum rzemiosła i handlu. W tym samym okresie został jednym z ważniejszych ośrodków reformacji. Po wygaśnięciu linii Piastów śląskich (1625) trafił pod bezpośrednie zwierzchnictwo Habsburgów. W 1920 podzielony granicą na dwa odrębne miasta - część polską i czeską. Podczas aneksji Czechosłowacji przez wojska hitlerowskie włączono czeską część miasta wraz z kilkoma wioskami na Zaolziu do Polski. W 1945 przywrócono podział na część polską i czeską. W czasie II wojny światowej, w latach 1941-1945, w Cieszynie znajdował się obóz jeniecki. Opole Wzmiankowane u tzw. Geografa Bawarskiego jako główny gród plemienia Opolan. Od XII w. stolica samodzielnego księstwa śląskiego - pierwszy władca Mieszko Plątonogi z dynastii Piastów zmarł w 1212. Ważny ośrodek handlowo-rzemieślniczy na drodze z Wrocławia do Krakowa. Prawa miejskie przed 1217. Ok. poł. XIII w. ponownie lokowany na prawie magdeburskim, w tym samym czasie wzniesiono mury obronne. Od 1327 - wraz z całym księstwem - w zależności lennej od Czech. Po wygaśnięciu miejscowej linii Piastów (1532) własność J.F. Hohenzollerna, następnie Habsburgów. W wyniku wojny austriacko-pruskiej od 1740 w granicach Prus. W XIX w. uzyskało połączenie kolejowe z Wrocławiem (1843) i regionem Górnego Śląska (1845). Rozwinął się przemysł cementowy. Ośrodek polskiego ruchu narodowego. W 1897 powstał polski Bank Ludowy, 1911 polski Bank Rolników, 1890-1922 ukazywała się Gazeta Opolska, 1911-1939 Nowiny, później Nowiny Codzienne. W 1922 po podziale Górnego Śląska pozostało w granicach Niemiec. Znacznie zniszczone w wyniku działań wojennych. Od 1945 w granicach Polski. Koźle Jeden z najstarszych grodów na Śląsku. W XII w. piastowski gród kasztelański na szlaku ze Śląska na Morawy. Duże znaczenie militarne. Koźle było wzmiankowane w już 1104 roku. Prawa miejskie przed 1293 (1281?). Do 1532 Koźle należało do Piastów Śląskich (w XIV w. stolica odrębnego księstwa), od 1289 pod zwierzchnictwem Czech. Dzieliło losy polityczne Śląska. Od 1742 w państwie pruskim (zgermanizowana nazwa Cosel). Rozwój Koźla w XIX w. związany z wybudowaniem portu rzecznego (XIX/XX w.). W 1872 wybudowano kolej, rozwój przemysłu. Udział mieszkańców w powstaniach śląskich 191921 (w III powstaniu Koźle i okolice opanowane częściowo przez powstańców). W czasie II wojny światowej w Koźlu znajdowały się niemieckie obozy pracy. Od 1945 w Polsce. W 1975 połączone wraz miejscowością Kędzierzyn, Kłodnica i Sławięcic w jedno miasto Kędzierzyn-Koźle. Brzeg Wzmiankowany w 1235 roku. Prawa miejskie otrzymał ok. 1245. Wchodził w skład ziem polskich do 1329. Od 1329 lenno Czech, dzielił losy polityczne Śląska. Siedziba książąt brzeskich z rodu Piastów śląskich. Ważny ośrodek handlowy i centrum oświatowe w XVI i XVII w. W czasie II wojny światowej uległ znacznym zniszczeniom. Powrócił do Polski w 1945. Rybnik Ok. 1200 księżna Ludmiła, żona Mieczysława I śląskiego, założyła klasztor Dominikanek, przeniesiony w 1228 do Czarnowąsa. 1283 wraz z księstwem raciborskim Rybnik dostał się pod panowanie księcia Przemysława, którego syn Leszko w 1327 uznał się lennikiem króla czeskiego Jana Luksemburskiego. Prawa miejskie w XIV w. 1345 zniszczony w czasie wyprawy Kazimierza III Wielkiego przeciwko Janowi czeskiemu. Po śmierci księcia Jana II w 1474, wskutek podziałów księstwa raciborskiego, stolica odrębnego księstwa. Po wygaśnięciu piastowskiego rodu książęcego (1532) dobra rybnickie przeszły we władanie rodów magnackich: w latach 1575-1638 należały do Lobkowitzów, 1682-1788 do hrabiów Węgierskich (Wengierskich). Od 1742 pod panowaniem Prus. Od 1818 miasto powiatowe. W XIX w. rozwój przemysłu, powstały kopalnie węgla kamiennego i huty żelaza. 1856 oddano do użytku przechodzącą przez miasto linię kolejową z Katowic do Raciborza. 1919-1921 mieszkańcy Rybnika brali udział w powstaniach śląskich. Po plebiscycie w 1922 przyłączony do Polski. Siewierz Pierwsza wzmianka historyczna znajduje się w dokumencie legata papieskiego Idziego z 1125 r. w którym napisano, iż klasztor Benedyktów w Tyńcu pod Krakowem pobierał część opłat z targu i jatki w Siewierzu. W XII w. gród kasztelański w granicach Małopolski. 1179 oddany przez Kazimierza II Sprawiedliwego Mieszkowi Plątonogiemu, przeszedł pod panowanie Piastów śląskich. W 1276 roku otrzymał prawa miejskie. 1443 zakupiony przez biskupa Z. Oleśnickiego, do 1790 pozostawał w rękach biskupów krakowskich jako stolica samodzielnego księstwa siewierskiego. Od 1795 w zaborze pruskim, od 1807 w Księstwie Warszawskim i po 1815 w Królestwie Polskim. 1870-1962 pozbawiony praw miejskich. Oświęcim Średniowieczny gród na szlaku z Rusi na Morawy i Śląsk, wzmiankowany w 1117 r. Od końca XII w. w księstwie opolsko-raciborskim, następnie cieszyńskim. Prawa miejskie w XIII w. Od ok. 1315 stolica księstwa oświęcimskiego. Ośrodek handlu z Czechami i Śląskiem. 1772-1918 w zaborze austriackim, następnie w Polsce. W XX w. rozwój przemysłu chemicznego i metalowego oraz rzemiosła. Podczas okupacji niemieckiej przyłączony do Niemiec. W latach 1940-1945 na przedmieściach Oświęcimia funkcjonował największy na ziemiach polskich obóz koncentracyjny Auschwitz. Źródła: - www.pwn.pl - www.wiem.onet.pl : w górę : |
|||