Jednym z największych miast Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego jest Chorzów. Podobnie jak wiele miast tego regionu swe powstanie zawdzięcza szybkiemu rozwojowi w XIX wieku przemysłu ciężkiego - górnictwa i hutnictwa. Metryka Chorzowa jest jednak znacznie starsza, sięga bowiem wczesnego średniowiecza.

Już w dokumencie papieża Innocentego II z 1136 roku mowa jest o kopaczach srebra z podbytomskiej wsi ,,Zversov", przez wielu badaczy utożsamianej z Chorzowem. Drugą również niezbyt pewną wzmiankę zawiera dokument patriarchy jerozolimskiego Monachusa,

Ulica Wolności w Chorzowie dawniej (1) - pocztówka.

zatwierdzający posiadłości bożogrobcom miechowskim. Występującą w tym dokumencie nazwę "Coccham" niektórzy badacze odczytują jako Chorzów. Jednak ze względu na duże zniekształcenie nazw w obu przypadkach sprawa pozostaje ostatecznie nierozstrzygnięta.

Pierwsza pewna wiadomość dotycząca Chorzowa znajduje się w dokumencie Władysława I opolsko-raciborskiego, wystawionym w Czeladzi 24 czerwca 1257 roku, w którym książę zezwala proboszczowi miechowskiemu Henrykowi na lokację wsi Chorzów na prawie niemieckim. Kilkanaście lat później syn Władysława Kazimierz I bytomski dokumentem z 19 marca 1299 roku zwalnia Chorzów od wszelkich ciężarów prawa książęcego, a dochody przeznacza na uposażenie szpitala św. Ducha w Bytomiu. Według spisów świętopietrza z lat 1323-1358 Chorzów był dość dużą wsią, której mieszkańcy trudnili się rolnictwem i hodowlą ryb w okolicznych stawach. W latach 1281-1354 Chorzowem władali książęta bytomscy, a po ich wygaśnięciu przypadł on Piastom oleśnickim.

W czasie najazdu husytów w 1430 roku wieś, podobnie jak cala okolica, została doszczętnie splądrowana. Zniszczenia okazały się tak duże, że w 1462 roku Chorzów został ponownie lokowany. Pomyślny okres rozwoju gospodarczego przypadł na rządy Jana II opolskiego, który w 1498 roku odkupił dawne księstwo bytomskie, jednocząc w swym ręku niemal cały Górny Śląsk. Niemałą rolę odegrało też górnictwo rozwijające się w okolicach Tarnowskich Gór i Piekar. Wydobywano głównie cynk i ołów, a także niewielkie ilości srebra. Wraz ze śmiercią Jana II w 1532 roku i

Ulica Wolności w Chorzowie dawniej (2).

przejęciem jego spuścizny przez Habsburgów, a także upadkiem górnictwa w końcu XVI wieku dalszy rozwój tej części Śląska został zahamowany.

Leżący na pograniczu polsko-śląskim Chorzów często padał ofiarą najazdów. Wojna trzydziestoletnia (1618-1648) i wojna północna (1700-1721) pozostawiały swoje ślady w postaci kolejnych zniszczeń. Również stacjonujące na pograniczu z Polską wojska cesarskie, zwłaszcza w czasie elekcji Augusta III Sasa, rujnowały gospodarstwa chłopskie. Na mocy pokoju hubertsburskiego niemal cały Górny Śląsk przeszedł pod panowanie pruskie. Królowi pruskiemu Fryderykowi II zależało przede wszystkim na opanowaniu bogactw naturalnych prowincji.

Prawdziwy rozwój Chorzowa nastąpił pod koniec XVIII wieku, kiedy miejscowy proboszcz Ludwik Bojarski odkrył pokłady węgla kamiennego. Późniejsze dokładnie przeprowadzone badania geologiczne wykazały, że prócz węgla w okolicy są też bardzo bogate złoża rud żelaza, którymi zainteresował się rząd pruski. Już 17 lutego 1797 roku w sąsiedztwie Chorzowa rozpoczęto budowę dużej huty rządowej zwanej Królewską, którą uruchomiono w 1802 roku. Przez wiele lat był to jeden z największych i najnowocześniejszych zakładów europejskich. Rozwój przemysłu ściągnął w okolice Chorzowa rzesze poszukujących pracy, rekrutujących się z biedoty wiejskiej i sprowadzanych z Niemiec osadników. Pod koniec XVIII wieku w sąsiedztwie huty rozpoczęto budowę pierwszej kolonii robotniczej, zwanej Królewska Huta, która stała się zalążkiem przyszłego miasta.